Rozliczenia bezgotówkowe

Formy rozliczeń bezgotówkowych między jednostkami gospodarczymi powinny umożliwiać dostawcy oddziaływanie na terminowe regulowanie zobowiązań przez odbiorcę. Odbiorcy powinni zaś wpływać na należyte wywiązywanie się przez dostawcę z umownych świadczeń. Stosowane metody rozliczeń i oddziaływania uczestników tego procesu nie mogą wywołać nieprzewidzianego zadłużenia się, gdyż osłabiałoby to oddziaływanie mechanizmów rynkowych. Pogodzenie przytoczonych postulatów nie jest łatwe, ponieważ ich realizacja wywołuje sprzeczne tendencje. Na przykład trudno pogodzić szybkie otrzymywanie należności przez dostawcę z umożliwieniem odbiorcy sprawdzenia dostawcy pod względem jakościowym i ilościowym jeszcze przed dokonaniem zapłaty[1]. Możemy wyróżnić następujące formy rozliczeń:

  • polecenie przelewu
  • polecenie zapłaty
  • czek rozrachunkowy
  • akredytywa
  • karty płatnicze
  • rozliczenia planowe
  • okresowe rozliczenia saldami

Charakterystyczne cechy rozliczeń transakcji skłaniają uczestników tych operacjach do wyboru określonej formy rozliczeń. Są one przeprowadzane głównie za pomocą polecenia przelewu lub czeku rozrachunkowego. Od kilku lat wzrasta popularność rozliczeń dokonywanych za pomocą kart płatniczych. Wśród instrumentów oddziaływania przez dostawcę na opieszałego dłużnika-odbiorcę można wymienić rozliczenia za pomocą akredytywy. W przyszłości można się spodziewać szerszego wykorzystania weksla w jego funkcji płatniczej. Obecnie pełni on przeważnie funkcję kredytową i gwarancyjną, a do dyskonta w bankach przedkładane są weksle najczęściej bezpośrednio przez remitentów, bez wykorzystania możliwości indosowania[2].

Polecenie przelewu jest najpopularniejszą i uniwersalną formą rozliczeń bezgotówkowych. W zasadzie wszystkie rodzaje rozliczeń można przeprowadzać w tej najprostszej i najwygodniejszej formie. Polega ona na wydaniu bankowi dyspozycji przelania określonej kwoty z rachunku bankowego płatnika na wskazany przez niego rachunek w dowolnym banku. Jest ono przydatne dla jednostek gospodarczych w rozliczeniach za dostawy towarów, świadczone usługi czy wykonane prace, a strony zawierające takie umowy mogą wprowadzić tę formę rozliczeń jako podstawową. Mogą z niego także korzystać wszystkie inne osoby prawne i fizyczne posiadające rachunek bankowy. W treści polecenia przelewu, stosownie do nazwy, zleceniodawca poleca, aby oddział banku przelał z jego rachunku określoną kwotę pieniędzy na rzecz wskazanego odbiorcy, wymienia więc nazwę oraz numer rachunku bankowego odbiorcy, a także podaje skróconą informację o regulowanym zobowiązaniu (honorarium, numer faktury itp.). Dokument podpisują upoważnione osoby (które złożyły w banku wzory podpisów), podając przy tym datę. Jeżeli dłużnik składa jednorazowo więcej niż dwa polecenia przelewu bank może żądać od niego sporządzenia zbiorczego polecenia przelewu, podpisanego firmowo. Przyjęte przez oddział banku polecenie przelewu powinno być wykonane w tym samym dniu, a najpóźniej w następnym dniu roboczym po jego przyjęciu. Kwotą polecenia przelewu bank powinien niezwłocznie uznać rachunek adresata wierzyciela[4]. Bank może jednak odmówić przyjęcia polecenia przelewu, które nie znajduje pokrycia na rachunku dłużnika. Inicjatorem rozliczeń poleceniem przelewu jest odbiorca, na ogół mniej zainteresowany terminową zapłatą niż dostawca. W dotychczasowej praktyce niektórzy dostawcy pobudzali inicjatywę odbiorców-dłużników, wystawiając zaadresowany na siebie dokument polecenia przelewu, który przekazywali łącznie z fakturą odbiorcy, aby ten, po podpisaniu otrzymanego dokumentu, złożył go w swoim oddziale banku. Obecnie niektóre banki wykonują polecenia przelewów między swoimi oddziałami w czasie rzeczywistym (natychmiast). Wówczas wystawiony przez zleceniodawcę papierowy dokument polecenia przelewu pozostaje w oddziale inicjującym rozliczenie[5].

Polecenie zapłaty jest dyspozycją płatniczą udzieloną bankowi przez wierzyciela, aby obciążył określoną kwotą rachunek bankowy dłużnika i uznał nią rachunek wierzyciela. Dyspozycja wierzyciela zawiera równocześnie jego zgodę na cofnięcie przez bank dokonanego rozliczenia (zapisów), gdyby dłużnik odwołał polecenie zapłaty. Przeprowadzenie rozliczeń w tej formie wymaga, aby wierzyciel i dłużnik mieli rachunki w bankach, które zawarły porozumienie o stosowaniu tej formy rozliczeń, a dłużnik wyraził zgodę na stosowanie przez wierzyciela poleceń zapłaty przy rozliczeniu określonych zobowiązań w umowach terminowych[6].

Rozliczenia planowe przeprowadza się wtedy, kiedy zobowiązania występują w wyniku świadczeń okresowych, a odbiorca przekazuje zobowiązania wynikające z wartości planowanych okresowo dostaw lub świadczonych usług jednorazowo w ustalonych w umowie okresach (np., co pięć dni, co dekada itp.).W dłuższym okresie, np., co miesiąc lub, co kwartał, następuje rozliczenie między faktycznie zrealizowanymi dostawami a dokonaną dotąd zapłatą. Ta forma rozliczeń może występować tylko między kontrahentami będącymi w stałych stosunkach handlowych, a darzącymi siebie wzajemnym zaufaniem[8].

Czeki rozrachunkowe oznaczone napisem ,, tylko do rozrachunku’’ albo nazwę formularza ,, czek rozrachunkowy’’ służą do rozliczeń bezgotówkowych. Są one najwygodniejszą formą bezgotówkowego regulowania tych płatności, które muszą być pokryte natychmiast. Czek rozrachunkowy może być wystawiony w momencie ustalenia kwoty należności i wykorzystany do natychmiastowej zapłaty. Skraca to cykl rozliczeniowy, a w warunkach występowania zatorów płatniczych czeki rozrachunkowe mogą się przyczyniać do ich rozładowania. Ponieważ są one realizowane tylko do bezgotówkowych, używanie ich zamiast gotówki zwiększa bezpieczeństwo obrotu. Czeki rozrachunkowe są alternatywną formą rozliczeń w stosunku do polecenia przelewu. Odbiorca, po otrzymaniu towaru lub świadczenia płaci czekiem wręczając go wierzycielowi (dostawcy). Ten opatruje czek (na odwrocie) pieczątką firmową i podpisami, a następnie przedkłada go do realizacji bezpośrednio u trasata (banku wystawcy) lub w swoim banku, gdzie posiada rachunek. Ale uznanie rachunku posiadacza czeku następuje dopiero po uzyskaniu przez ten bank od trasata środków pieniężnych niezbędnych do wypłacenia kwoty czeku. Sposób realizacji czeku rozrachunkowego jest ograniczony w stosunku do czeku gotówkowego, który może być przedstawiony do zapłaty w każdym banku. Niemniej także czeki gotówkowe osób prawnych nie mogą być zastępczo honorowane, czyli natychmiast wypłacane w innym banku niż bank trasata. Wyjątek stanowią czeki osób fizycznych z rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych. Liczna grupa banków zawarła porozumienie, aby na zasadach wzajemności natychmiast realizować czeki, których trasatami są uczestnicy porozumienia. Po dokonaniu wypłaty gotówkowej lub bezgotówkowej czeku w banku nie będącym trasatem rozlicza się on z bankiem-trasatem, a ten obciąża rachunek wystawcy czeku. W zawieranych porozumieniach banki ustalają górną granicę kwot do jakich mogą zastępczo honorować czeki gotówkowe i czeki rozrachunkowe[7].

Bankowym dokumentem rozliczeniowym jest czteroodcinkowy formularz polecenia przelewu. Jeden egzemplarz zatrzymuje zleceniodawca jako dowód na dokonanie księgowania, które zmniejszyło saldo jego rachunku (oddział banku zleceniodawcy zachowuje jeden egzemplarz polecenia jako dowód, że dokonał przelewu w sposób żądany przez zleceniodawcę). Dwa egzemplarze zostają przesłane do banku właściwego dla odbiorcy przelewu. Jeden z nich zachowuje bank dla księgowania na rachunku odbiorcy, drugi zaś otrzymuje odbiorca przy wyciągu z rachunku, jako zawiadomienie o zaksięgowaniu przelewu na jego rachunku[3].

Okresowe rozliczenia saldami są zinstytucjonalizowaną formą rozliczeń kompensacyjną, które mogą stosować kontrahenci wzajemnie świadczący sobie usługi, roboty i dostawy. Ponieważ występują oni wobec siebie w podwójnym charakterze (jako wierzyciel i dłużnik), okresowe rozliczenia saldami mogą znacznie uprościć procedurę rozrachunku, gdyż tylko jeden z uczestników będzie dokonywał rozliczenia w ustalonych odstępach czasu. Istota tej metody rozliczeń polega więc na zastąpieniu regulowania poszczególnych należności ewidencjonowaniem wzajemnych świadczeń i wyrównywaniem salda wzajemnych roszczeń. Okresowe porównanie i rozliczenie sald zastępuje wielokrotne i dwustronne rozrachunki. Znikome dotychczas stosowanie tej formy rozliczeń wynikało z trudności dobrania stale, wzajemnie świadczących sobie partnerów.[9]

[1] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str. 162

[2] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str. 163

[3] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str. 168

[4] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str.168

[5] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str. 169

[6] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str. 170

[7] Władysław Leopold Jaworski ,,Banki’’ Wydawnictwo ,,Poltext’’ 1998 str.164

[8] Stanisław Dębski „Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw” cz.2 Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1994 str. 62

[9] Władysław Leopold Jaworski „Banki” Wydawnictwo „Poltext” 1998 str. 172

Reklamy

analiza finansowa Analiza kluczowych czynników sukcesu Analiza mocnych i słabych stron Arkusze spisowe bilans Biznesplan - Analiza firmy Charakterystyka małej firmy część biznesplanu Determinanty wyboru strategii Dokumentacja księgowa przychodów i kosztów Dokumentu spisu z natury Dowód wpłaty KP Dowód wypłaty KW finanse Formułowanie strategii działania przedsiębiorstwa fragment biznesplanu Istota i funkcje kontroli wewnętrznej klasyfikacja Kontrola przebiegu inwentaryzacji Kształtowanie strategii przedsiębiorstwa Kwit magazynowy majątek obrotowy majątek trwały Metody badań sytuacji finansowej Ocena płynności – spojrzenie szczegółowe Ocena Sektorowa (Ocena Atrakcyjności Sektora) pisanie pisanie prac Plan strategiczny - długookresowy Podstawowe klasyfikacje strategii przedsiębiorstwa Pojęcie poradnik inwestora Potwierdzenie prawidłowości stanu praca dyplomowa z Torunia praca magisterska praca mgr prace prace dyplomowe prace magisterskie prace omawiające analizę otoczenia firmy prace z analizy finansowej Proces informacyjny rachunkowości Projekt przedsięwzięcia przedsiębiorstwo płynność płynność finansowa Rachunek przepływów pieniężnych rachunek zysków i strat rentowność Rozliczenia bezgotówkowe Rozwój przedsiębiorstwa a gospodarka Sprawozdanie z działalności Strategia jako etap zarządzania strategicznego straty Struktura systemu rachunkowości wkaźnik zadłużenia wskaźniki Wskaźniki pomocnicze stosowane w analizie kapitału obrotowego Wskaźniki płynności finansowej wskaźniki rentowności Wskaźnik płynności finansowej III stopnia Wskaźnik płynności finansowej II stopnia Wskaźnik płynności finansowej I stopnia Wskaźnik wiarygodności kredytowej Wstępna analiza bilansu Wstęp pracy dyplomowej zadłużenie przdsiębiorstwa zakres analizy strategicznej Zarządzanie płynnością i ryzykiem kursowym zyski
Styczeń 2017
Pon W Śr C Pt S N
« Gru   Lu »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031